همه چیز درباره ترکیبات طبیعی و ترکیبات مصنوعی در عطرسازی

سپتامبر 26, 2026

همه چیز درباره ترکیبات طبیعی و مصنوعی در عطرسازی

با وجود آنکه در حدود 70 درصد از ترکیبات موجود در عطرها به صورت مصنوعی در آزمایشگاه ساخته می شوند، همچنان بسیاری از افراد نظر مثبتی نسبت به ترکیبات مصنوعی در عطرسازی ندارند. این در حالی است که این ترکیبات نه تنها خطری برای سلامتی ندارند، بلکه کیفیت عطر را نیز بالاتر می برند و هزینه های تولید را کاهش می دهند. به همین دلیل است که بسیاری از برندهای عطر مشهور مانند شنل و موگلر نیز به تازگی از این ترکیبات در فرمولاسیون عطرهای خود استفاده می کنند. برای مقایسه دقیق این ترکیبات و آشنایی با فواید استفاده از آن ها، در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

فهرست مطالب

ترکیبات طبیعی در عطرسازی

مواد طبیعی مورد استفاده در عطرسازی از منابع طبیعی مانند گیاهان، گل ها، درختان، میوه ها و حتی حیوانات گرفته می شود. برای گرفتن عصاره این مواد از روش های مختلفی از جمله تقطیر بخاری، افشردن و استخراج مایع استفاده می شود.

در روش تقطیر بخاری، بخار از گل، برگ یا چوب رد می شود تا عصاره عطری آن را خارج کند. به این صورت ترکیبی از آب و رایحه به وجود می آید که حاوی اسانس روغنی و هیدروزول می شود. اسانس روغنی قدرت و غلظت مناسبی برای استفاده در عطرسازی دارد.

تکنیک افشردن نیز معمولا برای عصاره گیری از مرکبات استفاده می شود که پوستشان سرشار از اسانس های روغنی است. در این روش پوست مرکبات را سوراخ می کنند و با اعمال فشار عصاره آن را استخراج می کنند.

برای عصاری گیری از ترکیباتی که با دمای بالای بخار یا افشردن سازگار نیستند، باید از روش استخراج مایع استفاده کرد. در این تکنیک ماده درون یک حلال مانند هگزان یا اتانول غوطه ور می شود تا ترکیبات معطر آن خارج گردد. در مرحله بعدی حلال از ترکیبات معطر جدا می شود تا عطر ابسولوت به وجود آید.

ترکیبات مصنوعی در عطرسازی

دانشمندان در آزمایشگاه می توانند طی یک فرآیند جداسازی و سنتز شیمیایی، مولکول های عطری دلخواه خود را بسازند. این مولکول ها از منابع مختلفی به دست می آیند؛ اما در بسیاری از موارد منبع ترکیبات مصنوعی پترولیوم یا مواد خام طبیعی سنتر شده هستند. ترکیبات مصنوعی در عطرسازی به سه دسته تقسیم می شوند.

دسته اول رایحه هایی هستند که در طبیعت وجود ندارند و به صورت مصنوعی در آزمایشگاه اختراع می شوند. دسته دوم رایحه های هستند که در طبیعت وجود دارند، اما عطرسازان ترجیح می دهند آن ها را در آزمایشگاه دوباره تولید کنند. دسته سوم رایحه ها نیز در طبیعت وجود دارند، اما برای استخراج آن ها باید از فرآیندهای شیمیایی در آزمایشگاه کمک گرفت.

دلایل استفاده از ترکیبات مصنوعی در عطرسازی

ساخت رایحه در آزمایشگاه فواید خاص خود را دارد و در صد سال گذشته صنعت عطرسازی را به کلی متحول ساخته است. برندهای عطری به دلایل مختلفی مانند هزینه های بالای استفاده از منابع طبیعی، خطر انقراض حیوانات و آسیب به محیط زیست در عطرهای خود از ترکیبات مصنوعی استفاده می کنند. برای ساخت رایحه ای خاص نیز گاهی تنها می توان از فرآیند شیمیایی استفاده کرد. در ادامه به فواید ترکیبات مصنوعی در صنعت عطرسازی می پردازیم.

ساخت رایحه هایی که دیگر نمی توان از منبع طبیعی دریافت کرد

مهم ترین دلیل استفاده از مواد مصنوعی در عطرها این است که گاهی منابع ترکیبات طبیعی محدود است و دیگر نمی توان از آن ها رایحه استخراج نمود. همچنین برخی از اوقات مواد اولیه عطر برای عصاره گیری بیش از حد ظریف هستند. در اینصورت، شرکت های عطری یک قرارداد ساخت مصنوعی را اجرا می کنند تا رایحه را در آزمایشگاه کپی کنند. به عنوان مثال، روایحی مانند توت سیاه، آلو و بنفشه طبق قرارداد به صورت مصنوعی تولید می شوند.

برخی از مواقع نیز هیچ منبعی برای استخراج رایحه وجود ندارد. برای مثال، رایحه نسیم اقیانوس در ساحل را به هیچ عنوان نمی توان عصاره گیری کرد. این نوع رایحه ها با ترکیب مولکول های معطر خنک و اقیانوسی به وجود می آیند. بدون ترکیبات مصنوعی در عطرسازی خلاقیت محدود می شود و نمی توانیم چنین رایحه هایی را تجربه کنیم.

ساخت رایحه ماندگارتر

برای به دست آوردن مقدار کمی اسانس روغنی باید مواد اولیه بسیار زیادی استفاده نمود و زباله بیشتری تولید کرد. کاشت، مراقبت، برداشت و حمل و نقل این مواد اولیه نیز به آب و سوخت بسیار زیادی نیاز دارد. به دلیل حجم بالای مواد اولیه مورد نیاز در صنعت عطرسازی، بسیاری از منابع طبیعی مانند وانیل و چوب عود در حال اتمام هستند.

همچنین برخی از ترکیبات طبیعی مانند سیوت، مشک و عنبر از حیوانات گرفته می شود که برای استخراج آن ها باید حیوان را شکار کرد. به همین علت، استفاده از ترکیبات مصنوعی در عطرسازی انتخابی انسانی تر و سازگارتر با محیط زیست است.

کاهش قیمت عطر

از آنجایی که پروسه تولید، برداشت و استخراج منابع طبیعی به زمان و هزینه زیادی نیاز دارد، قیمت رایحه های طبیعی معمولا بیشتر از رایحه های مصنوعی است. برخی از ترکیبات به حدی قدر گران هستند که در حلال های ارزان قیمت حل می شوند تا قیمت اقتصادی تری داشته باشند. به عنوان مثال، عطرهایی که اسانس روغنی رز دارند، معمولا 90 درصد از شمعدانی و روغن پالماروسا تشکیل شده اند.

اگر بخواهیم در عطرسازی تنها از رایحه های طبیعی استفاده کنیم، قیمت عطر اصل ممکن است تا 1000 دلار افزایش داشته باشد که در این حالت خرید آن برای همه افراد ممکن نیست. اختراع ترکیبات مصنوعی در عطرسازی در قرن نوزده میلادی موجب شد تا تمامی قشرها توان خرید عطر دلخواه خود را داشته باشند.

یکسان بودن رایحه

کیفیت مواد اولیه خام، شرایط محیطی، نحوه برداشت و عوامل این چنینی در کیفیت اسانس روغنی استخراج شده تاثیر می گذارند. در نتیجه، ساخت یک رایحه یکسان با ترکیبات طبیعی، کار آسانی نیست و رایحه در هر نسخه می تواند متفاوت باشد. اما ترکیبات مصنوعی در آزمایشگاه ساخته می شوند و به این صورت هر مرحله از ساخت عطر، تحت کنترل است تا رایحه اصلی تغییر نکند.

افزایش تاریخ انقضا

تاریخ انقضای ترکیبات طبیعی عطر بسیار کمتر از ترکیبات مصنوعی است؛ بنابراین ماندگاری عطرهای طبیعی معمولا بیشتر از 2 سال نیست. این مسئله موجب خراب شدن محصولات عطری به ویژه در انبار فروشندگان می شود. این در حالی است که در ساخت عطرهای مصنوعی از ترکیبات پایدار کننده استفاده می شود و این امر موجب افزایش تاریخ انقضای آن ها می شود.

ظاهر بهتر عطر

بسیاری از اسانس های روغنی رنگ تیره ای دارند. به عنوان مثال اسانس پرتقال زرد روشن و اسانس یاس و بلوط قهوه ای رنگ است. در این حالت مایع محصولات عطری که از این ترکیبات طبیعی استفاده می کنند دیگر شفاف و سفید نیستند و هاله ای قهوه ای یا زرد خواهند داشت. این امر موجب می شود که برخی از افراد، این رنگ را با خراب شدن عطر اشتباه بگیرند و از خرید آن منصرف شوند. برای حل این مشکل، بسیاری از سازندگان عطر از ترکیبات مصنوعی برای بهبود رنگ محلول استفاده می کنند.

مهم ترین ترکیبات مصنوعی در عطرسازی

برخی از پرکاربردترین ترکیبات مصنوعی در عطرسازی عبارت اند از:

گرانیول: رایحه شیرین ملایم مشابه رز

بنزالدئید: رایحه میوه و مغزیجات مانند بادام و گیلاس

اوژنول: رایحه گرم و ادویه ای مانند میخک

ایندول: رایحه گلی

اتیل مالتول: رایحه شیرین دسری مانند مربای توت فرنگی به کار رفته در عطرهایی از جمله Angel موگلر

کومارین: رایحه بادام و وانیل به کار رفته در عطرهای مردانه ای مانند Luna Rossa Black از پرادا

آمبروکسان: رایحه چوب و مشک به کار رفته در عطر Explorer مونبلان

مشک مصنوعی: رایحه شیرین ملایم به کار رفته در عطر For Her Pure Musc

کشمران: رایحه چوبی با پس زمینه ادویه و گل به کار رفته در عطر Perfect از مارک ژکوب

موگه: رایحه ملایم گل و مشک به کار رفته در عطر Springtime In The Park

اوزون: رایحه خنک تداعی کننده طوفان به کار رفته در عطر Dolce Shine

آلدهید: رایحه مرکباتی و شاداب کننده به کار رفته در عطر Chanel No.5

کالون: رایحه اقیانوس تداعی کننده نسیم دریا به کار رفته در عطر Cool Water Man

آیا ترکیبات مصنوعی در عطرسازی بی خطر هستند؟

اگر از فروشگاه های معتبر عطری همچون شعب فروشگاه های عطری، آرایشی و پوستی سفیر خرید می کنید، می توانید اطمینان داشته باشید که ترکیبات مصنوعی به کار رفته در عطرها کاملا بی خطر هستند. به طور کلی نمی توان گفت که تمامی این ترکیبات کاملا بی خطر هستند، اما مواردی که سمی بوده اند مانند نیتروبنزن سال ها است که از خط تولید خارج شده اند. به طور کلی، ترکیبات مصنوعی از ترکیبات طبیعی خطرناک تر نیستند؛ زیرا برخی از اسانس های روغنی طبیعی حاوی مواد حساسیت زایی مانند سیترونلول و تولوئن هستند.

در نهایت باید بگوییم که با وجود آنکه رایحه های طبیعی محبوبیت بسیار زیادی دارند، اما همیشه گزینه ای عملی، بی خطر و ماندگار نیستند. در مقابل، رایحه های مصنوعی شهرت بدی پیدا کرده اند و شک و تردید زیادی در دل مصرف کننده ایجاد می کند؛ در حالی که استفاده از ترکیبات مصنوعی در عطرسازی انتخابی کم هزینه، خلاقانه تر، ماندگار تر و مفید برای محیط زیست است.

بیشتر بخوانید:

روش های تشخیص عطر اصل از تقلبی

آرتیستیک پرفیوم چیست و چه تفاوتی با سایر عطرها دارد؟

انتخاب عطر مناسب برای هر موقعیت (محل کار، قرار ملاقات، مهمانی)